Αυτή είναι υπεύθυνη στάση που μπορεί να καθορίσει τις εξελίξεις

Η στήριξη που πρόσφερε το ΑΚΕΛ στην επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για την λύση Ομοσπονδίας, έδωσε τον ρυθμό στα πρόσφατα γεγονότα αλλά και αξιοπιστία και προοπτική στη διαδικασία.

Η πολιτική Αναστασιάδη, αποτέλεσμα των δεσμεύσεων του στις εθνικιστικές εξαλλοσύνες που τον έφεραν στην εξουσία, τερματίστηκε με την καθαρή παρέμβαση των αμερικανών. Μια παρέμβαση που κάνει πολύ πραγματική την δυνατότητα επιβολής μιας «οποιασδήποτε λύσης», μέσα από μια διαδικασία που θα ελέγχουν και θα καθορίζουν.

Η δυνατότητα τους όμως να επιβάλουν μια οποιαδήποτε λύση μέσα από μια διαδικασία που αυτοί επέβαλαν, δεν αναχαιτίζεται με απόρριψη της διαδικασίας των συνομιλιών.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το κοινό ανακοινωθέν υπολείπεται των κοινών ανακοινωθέντων και των συγκλίσεων Χριστόφια - Ταλάτ. Πολύ σωστά όμως το ΑΚΕΛ επέλεξε να το στηρίξει, όπως στήριξε και την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων. Αυτό του επιτρέπει να συντείνει στο να καλυφτεί το χαμένο έδαφος. Όσο και αν οι διαπραγματευτές είναι άλλοι, το ΑΚΕΛ μπορεί να μετατρέψει την διαδικασία σε πραγματικά δική του, μέσα από έντονη ενημέρωση του κόσμου αλλά και κινητοποίηση των μαζών.

Επίκεντρο αυτής της ενημέρωσης πρέπει να αποτελέσουν οι  βασικές πτυχές της Ομοσπονδιακής λύσης και, κύρια, τα μεγάλα πλεονεκτήματα που μια τέτοια λύση θα πρόσφερε στην Κύπρο συνολικά.

Η κατεδάφιση της διαχωριστικής γραμμής αποτελεί ίσως το κυριότερο. Ειδικά σε συνθήκες οικονομικής κρίσης, διαχωριστικές γραμμές που επιβλήθηκαν σαν αποτέλεσμα πολεμικών συγκρούσεων, εύκολα μπορούν να μετατραπούν από εστίες έντασης σε  επίκεντρο νέων ένοπλων συγκρούσεων.

Την ίδια στιγμή όμως που η ύπαρξη της διαχωριστικής γραμμής εξυπακούει ένα σωρό κινδύνους, η κατεδάφισης της όχι μόνο τους μειώνει με αποφασιστικό τρόπο, αλλά ανοίγει πραγματικές προοπτικές διεξόδου από την κρίση.

Μια λύση στο εθνικό ζήτημα θα πρόσφερε σήμερα μια σημαντική ώθηση  στην κυπριακή οικονομία. Η ανοικοδόμηση της Αμμοχώστου και άλλων περιοχών, το κλίμα σταθερότητας για επενδύσεις, η μετατροπή ολόκληρου του νησιού σε ακόμα πιο ελκυστικό τουριστικό προορισμό, θα συνέβαλλαν στην χαλάρωση της οικονομικής μέγγενης που έχει στραγγαλίσει την κυπριακή οικονομία.

Με αυτή την προοπτική πρέπει να συνδεθεί και το δίπτυχο, λύση/κοιτάσματα αερίου. Από παράγοντας ανάπτυξης και για τις δύο κοινότητες, τα κοιτάσματα θα κινδυνεύουν να μετατραπούν σε παράγοντα αυξημένων εντάσεων και νέας σύγκρουσης όσο το εθνικό παραμένει άλυτο.

Βασικό εργαλείο της ενημέρωσης και κινητοποίησης πρέπει να είναι οι κοινές ομιλίες εκπροσώπων του ΑΚΕΛ με εκπροσώπους του Ρεπουμπλικανικού Τουρκικού κόμματος( κόμμα Ταλατ) ταυτόχρονα και στις δύο κοινότητες, αλλά και με εκπροσώπους και άλλων δυνάμεων και στις δύο κοινότητες που στηρίζουν την διαδικασία. Πολύ σημαντική προσθήκη θα αποτελούσε και η διοργάνωση κοινών μαζικών συλλαλητηρίων στην διαχωριστική γραμμή για στήριξη της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας.

Με ένα τέτοιο τρόπο θα μπορούσε να υπάρξει καθοριστικός έλεγχος στην νέα διαδικασία που έχει ξεκινήσει. Δεν πρέπει να υπάρχει αμφιβολία ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες, που στοχεύουν σε δημιουργία κέντρου σταθερότητας σε μια  περιοχή στην οποία χάνουν τον έλεγχο ολοένα και περισσότερο, εύκολα θα προωθούσαν την διχοτόμηση και τα δύο κράτη ως μία εξ ίσου βολική λύση, αν αποτύγχανε η Ομοσπονδιακή.

Μπροστά σε ιστορικές στιγμές, το ΑΚΕΛ, με την στάση του, έβαλε τις βάσεις για να μετατραπεί στον κύριο παίκτη που θα επιβάλει νέα κοινωνικά και οικονομικά δεδομένα.

Σωτήρης Βλάχος.

Το κραχ του 1929 και το σήμερα- μέρος Ε

Στις 15 Σεπτεμβρίου του 2008, ο χρηματιστηριακός κολοσσός, Lehman Brothers, κήρυξε πτώχευση. Δύο εικοσιτετράωρα μετά, ο τότε Υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Hank Paulson,  παρουσιάστηκε σε έκτακτη συνεδρία υψηλόβαθμων γερουσιαστών του Αμερικάνικου Κογκρέσου, κάνοντας μια δραματική δήλωση, που ίσως, πιο ανάγλυφα από οτιδήποτε άλλο, κατέγραφε το μέγεθος της υπερβολής που είχε προηγηθεί:

“Εκτός και αν δράσετε άμεσα, το χρηματοπιστωτικό σύστημα αυτής της χώρας, και του κόσμου, θα διαλυθούν (melt down) μέσα σε λίγες μέρες.”( Α Colossal failure of Common Sense, Larry Macdonald, σελ.330)

Οριακά σημεία

Έδρασαν! Και συνεχίζουν να δρουν ακατάπαυστα από το 2008. Με ακριβώς αντίθετες πολιτικές σε ΗΠΑ και Ευρώπη. Χωρίς ιστορικό προηγούμενο χρηματοδότηση στις ΗΠΑ, δημοσιονομική «πειθαρχία» και σκληρά μέτρα λιτότητας στην Ευρώπη. Χωρίς προηγούμενο στήριξη του χρηματοπιστωτικού συστήματος και στις δυο ηπείρους.

Παρόλα αυτά, το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα συνεχίζει να βρίσκεται κοντά στο σημείο melt down, και η παγκόσμια οικονομία σε δεινή θέση. Η δραματική μείωση στα ποσοστά κέρδους κατά 50% περίπου, που κατέγραψε η αμερικάνικη οικονομία από το 2006 μέχρι το 2008-  παρά τις χωρίς προηγούμενο υπερβολές στα χρηματοπιστωτικά παιγνίδια, τις πλασματικές αξίες στις μετοχές, στα ακίνητα που έμπαιναν υποθήκη για δανεισμό ώστε να κινείται η οικονομία- σηματοδοτεί  οριακά σημεία. Στα οποία έφερε την ανθρωπότητα η οικονομική πολιτική που ακολουθήθηκε για να αντιμετωπιστούν τα αδιέξοδα της δεκαετίας του 1970.

Δεκαετία του 1970

Την δεκαετία  1970   έφτασε στο τέλος της η πιο θεαματική οικονομική ανάπτυξη στην ανθρώπινη ιστορία.  Μια οικονομική ανάπτυξη που ξεκινώντας λίγο μετά τον Παγκόσμιο Πόλεμο, και έχοντας κύριο άξονα τις μαζικές κρατικές παρεμβάσεις, μεταμόρφωσε το τοπίο στις ανεπτυγ­μένες χώρες –  δυστυχώς όμως, σχεδόν αποκλειστικά μόνο σε αυτές.

Με το ξεκίνημα όμως της δεκαετίας του 1970, οι ίδιες αυτές πολιτικές σταμάτησαν να έχουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα.  Η κερδοφορία στον ανεπτυγμένο κόσμο κατάρρευσε κατά περισσότερο από 40% την περίοδο 1965 μέχρι 1974, πτωχεύσεις και ανεργία πήραν απότομη άνοδο και, μόνο δυόμιση δεκαετίες μετά το ξεκίνημα της πιο εντυπωσιακής ανάπτυξης, η παγκόσμια οικονομία βούλιαξε.

Το σοκ των στρατηγικών κέντρων ήταν τεράστιο. Οι μνήμες της φρικαλεότητας του 2^ου Παγκόσμιου Πόλεμου, της οικονομικής κρίσης και των εθνικών οικονομικών  ανταγωνισμών που οδήγησαν σε αυτόν, ήταν ακόμα νωπές.  Οι πολιτικές του μεγάλου οικονομολόγου Κέυνς, των μαζικών κρατικών παρεμβάσεων στις οποίες βρήκαν την βεβαιότητα  ότι ένα ακόμα 1929 ήταν εκτός ατζέντας, αποδεικνύονταν χωρίς αντίκρισμα.

Το ίδιο και οι πολιτικές του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, που σε απόλυτη αντίθεση με αυτό που κάνει σήμερα, με την απόφαση για δημιουργία του στο Bretton Woods το 1944, χρεώθηκε με την ευθύνη  

“… αποφυγής μιας ακόμα παγκόσμιας κρίσης… βάζοντας διεθνή πίεση στις χώρες που δεν έκαναν όσα αντιστοιχούσαν στο μερτικό τους για διατήρηση της παγκόσμιας ζήτησης... Όταν θα ήταν αναγκαίο θα παρείχε επίσης ρευστότητα με την μορφή δανείου σε αυτές τις χώρες που αντιμετώπιζαν ύφεση και ήταν ανίκανες να διεγείρουν την συνολική ζήτηση...( Globalization and its discontents”, Joseph Stiglitz, σελ 12)

Δραστική απάντηση

Με το ξεκίνημα της δεκαετίας του 1980, έδρασαν αποφασιστικά, προς την αντίθετη κατεύθυνση, παρά την ιστορική εμπειρία του 1929.

«Κάτω από την καθοδήγηση της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, οι χρηματιστικές αγορές χρησιμοποίησαν πολύ ψηλά επι­τόκια για να αυξήσουν την ανεργία (το κάνεις αυτό κάνοντας τα δάνεια και, συνεπακόλουθα, τις επενδύσεις πολύ ακριβές)… για να νικήσουν την μαχητικότητα των συνδικάτων και να μειώσουν τις δαπάνες των δημοσίων επιδομάτων… ( πόσο θυμίζουν το σήμερα!!)- όλα όσα είχαν γίνει αντιληπτά σαν η πηγή των δυσκολιών που υπήρχαν για έλεγχο της κερδοφορίας…»( From Global Finance to the Nationalization of the Banks, Prof.  Leo Panitch and Prof.  Sam Gindin)

Η μαζική ανεργία επέτρεψε την νίκη πάνω στα συνδικάτα, που σήμαινε κύρια δραστική μείωση των μισθών. ‘Όμως, ότι η μείωση των μισθών, η επέκταση δηλαδή του απλήρωτου μέρους της εργάσιμης μέρας, δεν είναι συνώνυμη με τη δημιουργία κερδών, είναι η αλήθεια που οι οικονομικοί προγραμματιστές ανακάλυψαν  μετά την επίθεσή τους. Εκεί που  νόμισαν ότι έδωσαν μια πραγματική λύση, απλά πρόσ­θε­σαν ένα πραγματικό νέο πρόβλημα. 

Προσ­παθώντας να απο­κα­τα­στήσουν την ικανότητα των επιχειρήσεων να δημιουργούν κέρδος, μέσα από περικοπές στους μισθούς, μέσα από περι­κοπές στο χρήμα που ο κάθε εργάτης θα έπαιρνε σπίτι του, μείωσαν την αγοραστική δύναμη της κοινωνίας, την ικανότητα της κοινωνίας να αγοράζει τα παραγόμενα προϊόντα.  Ένα νέο τεράστιο πρόβλημα αναζητούσε τη λύση του.

Σωτήρης Βλάχος

Η κοινή πάλη τ/κ και ε/κ στο προσκήνιο

Μια ακόμα διαδικασία δικοινοτικών συνομιλιών για το Κυπριακό αρχίζει υπό την πίεση του διεθνούς παράγοντα και των εγγυητριών δυνάμεων .

Η πολιτική κωλυσιεργίας του Νίκου Αναστασιάδη στο Κυπριακό τερματίστηκε κακήν κακώς ενώ οι «μεγαλόπνοες προσδοκίες» του τον έφεραν πίσω και από τα κοινά ανακοινωθέντα και τις συγκλίσεις των Χριστόφια - Ταλάτ. Η πολιτική στατικότητας που επέλεξε για να στήσει την κυβερνητική συμμαχία τον αποξένωσε από τις ραγδαίες μεταβολές πολιτικών και συσχετισμών στην Ανατολική Μεσόγειο και άφησε κενό χώρο για μια άμεση παρέμβαση των Αμερικάνων στο Κυπριακό.

Σημαντικές κινήσεις όπως η επαναπροσέγγιση Τουρκίας - Ισραήλ, οι πιέσεις ευρωπαϊκών χωρών όπως η Γαλλία και η Γερμανία για άνοιγμα κεφαλαίων που μπλοκάρει η Κύπρος στον ευρωτουρκικό διάλογο, και η δυναμική εμφάνιση των Αμερικάνων στην περιοχή και στο Κυπριακό άμεσα, άφησαν τον κ. Αναστασιάδη να ισορροπεί πάνω «στο φτερό του καρχαρία».

Επειδή οι Ηνωμένες Πολιτείες ενεργούν, όπως όλοι συμφωνούν, στη βάση των συμφερόντων τους στη διαμόρφωση της νέας περιφερειακής αρχιτεκτονικής, ενδιαφέρονται όπως φαίνεται με σαφήνεια να αλλάξουν εκείνες τις πτυχές του status quo στην Κύπρο που ενοχλούν τους σχεδιασμούς τους στην περιοχή. Τόσο σε σχέση γενικά με τις νέες ισορροπίες όσο και με την εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων. Αυτό φαίνεται να τους οδηγεί  στην στήριξη και προώθηση της λύσης του Κυπριακού η οποία είναι μία αναγνωρισμένη διεθνώς διαδικασία. Μπορεί όμως εύκολα να αντιληφθεί κανείς ότι αν η διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία δεν γίνεται σύντομα αποδεκτή ως λύση, οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν εύκολα να προσανατολιστούν στη διχοτόμηση και τα δύο κράτη ως μία εξ ίσου βολική λύση για τη νέα αρχιτεκτονική που σχεδιάζουν στην περιοχή, στο βαθμό που μπορεί και αυτή η επιλογή να ενταχθεί μέσα σε ένα πλαίσιο σταθερότητας.

Επομένως για δεύτερη και ίσως τελευταία φορά τίθεται ουσιαστικά  μπροστά στους Κυπρίους το διακύβευμα ομοσπονδία ή δύο ξεχωριστά κράτη ή τουλάχιστον μια σημαντική μετακίνηση προς τα δύο κράτη. Η πρώτη  φορά ήταν το 2004. Η χειροτέρευση των δεδομένων στο έδαφος και στις συνειδήσεις από το 2004 μέχρι σήμερα δείχνει τί θα μπορούσε να σημαίνει μια ακόμα αναβολή της λύσης. Όχι μόνο για το μέλλον των Κυπρίων.

Η ΕΡΑΣ δεν θεωρεί την ομοσπονδία οδυνηρό συμβιβασμό όπως επαναλαμβάνουν πολλοί, αλλά την ενδεικνυόμενη λύση ανάμεσα σε δύο εθνότητες που δυστυχώς κατάφεραν να καταγράψουν μια αιματηρή ιστορία στις σχέσεις τους. Μέσα από αυτή τη λύση μπορεί ενδεχομένως να ανοίξει ένα παράθυρο ευκαιρίας για το δικοινοτικό εργατικό κίνημα και τους επαναπροσεγγιστές των κοινοτήτων για να παλέψουν με καλύτερους όρους για την οικοδόμηση ενός κράτους ειρηνικής και δημοκρατικής συμβίωσης και κοινωνικής διεκδίκησης. Για τους λόγους αυτούς η ΕΡΑΣ εργάζεται με υπομονή και επιμονή για την καλλιέργεια ομοσπονδιακής συνείδησης. Η αντίληψη της Κύπρου ως ολότητας, αν είναι ειλικρινής, εξυπακούει το κοινό μέτωπο Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων ως το υποκείμενο του αγώνα.

Οι απορριπτικές δυνάμεις χρησιμοποιούν ένα αντιιμπεριαλιστικό βερμπαλισμό εναντίον της Δύσης  για να καλύψουν  τη διχοτομική τους στόχευση και την παρωχημένη ιδεολογική τους ανάγκη να έχουν ένα φυλετικά καθαρό κράτος έστω και μισό. Αυτό το μισό είναι ήδη όμως δεδομένο εφαλτήριο για τον ιμπεριαλισμό και υποταγμένο πιόνι στους νέους σχεδιασμού του ούτως ή άλλως. Ο υπουργός του της Άμυνας ανεβαίνει πάνω σε κάθε πολεμικό πλοίο των διαφόρων στόλων που σταθμεύει σε κυπριακό λιμάνι και καμαρώνει σαν κομπάρσος μιας τραγικής σαπουνόπερας ενώ πρόσφατες συμφωνίες συνδέουν σε διάφορα επίπεδα την Κύπρο με την κατ’ εξοχή εμπροσθοφυλακή της Δύσης στην περιοχή, το κράτος του Ισραήλ.

Η ενότητα του εργατικού κινήματος των κοινοτήτων το οποίο προσπαθούμε να οικοδομήσουμε στοχεύει στη συγκρότηση ενός αντιιμπεριαλιστικού και αντιμνημονιακού μετώπου το οποίο σε συνεργασία με το ανερχόμενο κίνημα της νότιας Ευρώπης θα δώσει το παρόν του στην πάλη για μια καινούργια Κύπρο κι’ ένα καινούργιο κόσμο. Στο βαθμό που οι συνομιλίες μπορεί να καταλήξουν σε αποτελέσματα τα οποία εξυπηρετούν ή διευκολύνουν  σε κάποιο βαθμό τις στοχεύσεις μας όπως τις περιγράψαμε πιο πάνω, τις υποστηρίζουμε.

Βοσνία: «Δεν είναι πια μια εξέγερση,είναι κοινωνική επανάσταση»!

του Γιώργου Μητραλιά

«Δεν είναι πια μια εξέγερση, είναι μια κοινωνική επανάσταση». Η δήλωση είναι του προέδρου του συνδικάτου Polihema Σαχίμπ Κόπιτς, έγινε προχτές Πέμπτη και συμπυκνώνει όλη την ουσία της –πάντα υπό εξέλιξη- μαζικής εξέγερσης των εξαθλιωμένων εργαζομένων, ανέργων και καταφρονεμένων της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης ενάντια στη φτώχεια, στην ανεργία, στις ιδιωτικοποιήσεις των εργοστασίων τους και στη διαφθορά των κυβερνητών τους.

Μήπως όμως όλα αυτά θυμίζουν κάτι στους Έλληνες και ειδικά στα προοδευτικά μέσα επικοινωνίας τους; Αν κρίνουμε από την προκλητική αδιαφορία – για μέρες, σχεδόν καμία είδηση- με την οποία αντιμετωπίζεται η βοσνιακή εργατική λαϊκή εξέγερση και, ακόμα χειρότερα, από την σκανδαλώδη παραπληροφόρηση  μερικών όπως π.χ. ενός κατεξοχήν αριστερού ραδιοφωνικού σταθμού που έφτασε να αναρωτηθεί μήπως αυτή η εξέγερση είναι «κατευθυνόμενη» (!) και «ακροδεξιών φρονημάτων» (!!), η απάντηση είναι αρνητική. Όχι, καθώς φαίνεται ούτε η μαζική ανεργία και φτώχεια, ούτε οι ιδιωτικοποίηση του δημόσιου τομέα και η διάλυση του Κράτους Πρόνοιας, ούτε η διαφθορά των κυβερνώντων έχουν τη παραμικρή σχέση με τη σημερινή ελληνική δυστυχία. Ντροπή και πάλι ντροπή!...

Και όμως, υπάρχει τουλάχιστον άλλος ένας λόγος που θα έπρεπε να κάνει την ελληνική αριστερά όχι απλώς να ασχοληθεί με τα κατακλυσμικά βοσνιακά γεγονότα, αλλά μάλλον να τους δώσει απόλυτη προτεραιότητα. Αναφερόμαστε στο γεγονός ότι στις κινητοποιήσεις μετέχουν από κοινού Μουσουλμάνοι, Κροάτες, Σέρβοι και «Γιουγκοσλάβοι» διαδηλωτές, ότι διαδηλώσεις με τα ίδια ακριβώς αιτήματα γίνονται σε τουλάχιστον 36 πόλεις σε όλη την (εθνικά κατακερματισμένη) Βοσνία (ακόμα και στη Μπάνια Λούκα της «Σερβικής Δημοκρατίας»). Και όχι μόνο αυτό. Οι οργισμένοι διαδηλωτές επιτίθενται εξίσου σε όλα τα λεγόμενα «εθνικά κόμματα» που τους δυναστεύουν εδώ και 20 χρόνια, πυρπολώντας (όπως π.χ. στο Μόσταρ) τόσο το «μουσουλμανικό» SDA όσο και το «κροατικό» HDZ! Ένα τέτοιο  μάθημα έμπρακτου αντιεθνικισμού από μια εξεγερμένη εργατική τάξη και μάλιστα εκεί ακριβώς όπου οι πιο εγκληματικοί εθνικισμοί διέλυσαν και αιματοκύλισαν μόλις πριν από δυο δεκαετίες το πιο πολυεθνικό κράτος των Βαλκανίων –στα οποία και εμείς ανήκουμε-, δεν μπορεί να μην ενδιαφέρει άμεσα την κοινωνία και την αριστερά της χώρας μας...

Ας δούμε όμως τι λέει για τα γεγονότα της Βοσνίας η  πάντα καλά πληροφορημένη γαλλόφωνη ιστοσελίδα Courrier des Balkans  (balkans.courriers.info/), που καλύπτει καθημερινά την τόσο γειτονική μας περιοχή που εμείς επιμένουμε να αγνοούμε:

«Αυτές οι διαδηλώσεις σημαδεύουν την αρχή της αφύπνισης συνειδήσεων του συνόλου του πληθυσμού, πέρα από κάθε εθνική απόχρωση. Πράγματι, ο μεγάλος φόβος των αρχών είναι μήπως μια μέρα ενωθούν οι πολίτες της χώρας για να δράσουν από κοινού θέτοντας σε κίνδυνο είκοσι χρόνια εθνικιστικού λόγου που επέτρεψε στους πολιτικούς να διατηρηθούν στην εξουσία.

Η κυβέρνηση  μπορεί να ισχυρίζεται ότι οι διαδηλωτές χειραγωγούνται, όμως οι ίδιοι βεβαιώνουν ότι αυτό που τους έσπρωξε να κινητοποιηθούν είναι η απελπιστική κατάσταση στην οποία βρίσκονται.  Τονίζουν μάλιστα ότι οι αντιδράσεις της Πέμπτης και Παρασκευής είναι η απάντηση του λαού στις συλλήψεις και στις πράξεις υπέρμετρης βίας της αστυνομίας ενάντια στους διαδηλωτές, και κυρίως στους νέους.

Ο ιδρυτής της ομάδας Facebook UDAR («Σοκ») και ένας από τους πρωτεργάτες  της διαδήλωσης της Τούζλα, ο Αλντίν Σιράνοβιτς, που συνελήφθη την Πέμπτη, δήλωσε κατά την απελευθέρωσή του το ίδιο βράδυ ότι κακοποιήθηκε από τους αστυνομικούς: «Όταν με συνέλαβαν, με χτύπησαν στη πλάτη με τα ρόπαλά τους και στο κεφάλι με τις μπότες τους. Η ειδική αστυνομία  χρησιμοποίησε εναντίον μου όλα τα μέσα που διέθετε». Και συνέχισε: «Σε όλες τις πόλεις, σε όλα τα καντόνια να ξεσηκωθούμε όλοι και να πολεμήσουμε για τα δικαιώματά μας, ήλθε η ώρα να πούμε σε αυτή τη διεφθαρμένη κυβέρνηση ότι δεν πάει άλλο»!

Ο πρόεδρος του συνδικάτου της επιχείρησης Konjuh Μεβλουντίν Τράκιτς, που συνελήφθη τη Τετάρτη ενώ καθόταν στην άσφαλτο και διαδήλωνε ειρηνικά  στο σταυροδρόμι που είναι δίπλα στο κυβερνητικό κτίριο του καντονίου της Τούζλα, σχολίασε κι αυτός τη δράση της αστυνομίας: «Δεν αντιστεκόμασταν στην αστυνομία. Δεν είχαμε έλθει για να κάνουμε βανδαλισμούς.  Εδώ και τέσσερα χρόνια, ζητάμε να αναγνωρίσουν τα δικαιώματά μας αλλά, πιστέψτε με, χτες αιφνιδιαστήκαμε όταν οι ειδικές δυνάμεις μας πέρασαν χειροπέδες και μας έβαλαν μέσα. Μας λευτέρωσαν το ίδιο βράδυ αλλά μας έριξαν ένα πρόστιμο 300 μάρκων (150 ευρώ), που φυσικά δεν είμαστε σε θέση να πληρώσουμε  με τα 40 μάρκα (20 ευρώ) που έχουμε για να ζούμε.  Τις τελευταίες μέρες, είδα νέους 15 χρονών να κακοποιούνται από την ειδική αστυνομία. Η αστυνομία επιτίθεται σε άοπλους ανθρώπους, αλλά αν χρειαστεί, μπορούμε κι εμείς να οπλιστούμε. Το ξαναλέω, δεν ήλθαμε για αυτό, αλλά αν μας αναγκάσουν θα το κάνουμε».

Χρεοκοπία των δημόσιων επιχειρήσεων

Οι διαδηλωτές κατηγορούν τις τοπικές αρχές  ότι επέτρεψαν να χρεοκοπήσουν πολυάριθμες δημόσιες επιχειρήσεις μετά από την ιδιωτικοποίησή τους από το 2000 μέχρι το 2008, αφήνοντας τους εργαζόμενούς τους χωρίς δουλειά. Μετά από το Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο, κατά τη τιτοϊκή περίοδο, η Τούζλα έγινε μεγάλο βιομηχανικό και πολιτιστικό κέντρο.  Από το 2000 μέχρι το 2010, οι παλιές δημόσιες επιχειρήσεις που απασχολούσαν τη πλειοψηφία του πληθυσμού, μεταξύ των οποίων  τα εργοστάσια Dita, Polihem (Hak), Guming, Konjuh και Aida, πουλήθηκαν σε ιδιώτες ώστε αυτοί να επενδύσουν και να τα κάνουν βιώσιμα.  Αντί για αυτό, αυτοί πούλησαν τα περιουσιακά στοιχεία, σταμάτησαν να πληρώνουν τους εργαζόμενους και…έβαλαν λουκέτο. Η ιδιωτικοποίηση αυτών των επιχειρήσεων έγινε υπό τον έλεγχο της  Εταιρίας ιδιωτικοποιήσεων του καντονίου.

Η επιχείρηση απορρυπαντικών Dita απασχολούσε παλιότερα 750 άτομα. Σύμφωνα με το συμβόλαιο ιδιωτικοποίησης  του 2007, ο νέος ιδιοκτήτης της επιχείρησης δεσμευόταν να διατηρήσει τις θέσεις απασχόλησης για τρία χρόνια και τη παραγωγή για πέντε χρόνια.  Όμως, στα χρόνια που ακολούθησαν, η νέα διεύθυνση δεν τήρησε τις δεσμεύσεις της και δεν κατέβαλε καμιά υποχρεωτική εισφορά κοινωνικής ασφάλισης για τους εργαζομένους της που στερούνται σήμερα κάθε κοινωνικού δικαιώματος.  Δεν μπορούν να βγουν στη σύνταξη επειδή μεγάλο μέρος τους δεν διαθέτει τον ελάχιστο αριθμό ετών εργασίας.  Παρά την έρευνα της αστυνομίας το 2010 που απέδειξε τις εγκληματικές πράξεις της νέας διεύθυνσης, η υπόθεση παραμένει μπλοκαρισμένη στο επίπεδο του εισαγγελέα της Τούζλα. Εδώ και δυο χρόνια, οι εργαζόμενοι ζητούν την αναγνώριση των δικαιωμάτων τους αλλά οι αρχές σιωπούν. Ο πρωθυπουργός του καντονίου περιορίστηκε να δηλώσει ότι αυτή η υπόθεση δεν αφορά τη κυβέρνηση του καντονίου καθώς η επιχείρηση έχει πια ιδιωτικοποιηθεί.

Για το πληθυσμό, τα διάφορα κόμματα στην εξουσία δεν είναι οι μόνοι υπεύθυνοι. Ευθύνη έχουν και τα διεφθαρμένα συνδικάτα.

Παραίτηση των κυβερνήσεων των καντονίων  της Τούζλας και της Ζένιτσα

Η συλλογικότητα Front ζήτησε την Παρασκευή την άμεση παραίτηση του πρωθυπουργού Σεάντ Τσαούσεβιτς και του υπουργού Εσωτερικών του καντονίου της Τούζλα Ζόραν Τεοφίλοβιτς επικαλούμενη «μια οργανωμένη απόπειρα δολοφονίας πολιτών της Τούζλα που διαδηλώνουν και απαιτούν τα συνταγματικά κατοχυρωμένα δικαιώματά τους». Ο πρωθυπουργός του καντονίου της Τούζλα παραιτήθηκε  το βράδυ της Παρασκευής, προκαλώντας έτσι τη πτώση της κυβέρνησης του καντονίου. Ο πρωθυπουργός του καντονίου της Ζένιτσα-Ντομπόϊ Μουνίμπ Χουσεϊναγκιτς και η κυβέρνησή του παραιτήθηκαν επίσης το βράδυ της Παρασκευής»…

Τα γεγονότα στη Βοσνία είναι καταιγιστικά, συναρπαστικά και συνάμα άκρως διδακτικά. Και φυσικά, βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη. Ας κάνουμε λοιπόν όλοι μια προσπάθεια να τα καλύψουμε πληροφορώντας την ελληνική κοινή γνώμη για το πώς αντιμετωπίζουν οι Βόσνιοι γείτονες μια κατάσταση που μοιάζει τόσο πολύ με τη δικιά μας. Εξάλλου, στους χαλεπούς νεοφιλελεύθερους καιρούς μας, δεν συμβαίνουν κάθε μέρα καθαρόαιμες εργατικές εξεγέρσεις σαν κι αυτή των Βόσνιων γειτόνων μας…

Το κραχ του 1929 και το σήμερα- μέρος Δ

Ξανά ο Μαρξ στο προσκήνιο. 

Η αδυναμία της αγοράς σε κάποια φάση της ανάπτυξης να αναπαράγει τον εαυτό της, να συντηρήσει αυτό που δημιούργησε, η πτωτική τάση των ποσοστών του κέρδους,

«.. είναι με κάθε έννοια ο πιο σημαντικός νόμος της πολιτικής οικονομίας, ο πιο ουσιώδης για κατανόηση των πιο δύσκολων σχέσεων.  Είναι ο πιο σημαντικός νόμος από ιστορικής άποψης.  Είναι ένας νόμος που παρά την απλότητα του δεν έχει γίνει κατανοητός ποτέ προηγουμένως και, ακόμα λιγότερο, δεν διατυπώθηκε με ένα συνειδητό τρόπο.» (Μαρξ, Grundrisse σελ.748)

Αυτή την φάση της καπιταλιστικής ανάπτυξης φανέρωσε το κραχ του 1929, αυτή την φάση ανάπτυξης φανερώνει το κραχ του 2008.

Πια είναι η πηγή του κέρδους;

Σύμφωνα με τον Μαρξ, αυτό που ο καπιταλιστής καταβάλλει ως μισθό είναι η αξία της εργατικής δύναμης, το χρηματικό ποσό που ο εργάτης χρειάζεται για να συντηρήσει τον εαυτό του.  Η επιπλέον αξία που ο εργάτης παράγει, είναι αυτό που ο Μαρξ ονομάζει Υπεραξία. Η ιδιοποίηση από τον καπιταλιστή της Υπεραξίας και η μερική επανεπένδυση της,  κάνει δυνατή την συσσώρευση κεφαλαίου. Αν δεν υπάρχει υπεραξία, δεν υπάρχει κέρδος, δεν μπορεί να υπάρξει καπιταλιστική συσσώρευση.

Το Ποσοστό του Κέρδους είναι η υπεραξία σαν ποσοστό του συν­ο­λι­κού κόστους παραγωγής. Όσο πιο μεγάλη είναι η Υπεραξία τόσο πιο μεγάλη η δυνατότητα για ψηλό Ποσοστό του Κέρδους.  Φυσικά, εδώ υπάρχει το επιχείρημα ότι μια επιχείρηση μπορεί να αυξήσει την κερδοφορία της, εξασφαλίζοντας αγορά ενέργειας, για παράδειγμα, σε χαμηλότερες τιμές. Αυτό που αγνοεί όμως το συγκεκριμένο επιχείρημα είναι ότι αυτό που μια επιχείρηση κερδίζει σε κατανάλωση ενέργειας, ή σε οτιδήποτε άλλο χρησιμοποιείται στην παραγωγή, είναι αυτό που η εταιρεία ενέργειας χάνει.  Έτσι, παρόλο που η συγκεκριμένη επιχείρηση έχει κέρδος, η εθνική οικονομία στο σύνολό της δεν έχει.  Δεν μπορεί να υπάρξει κέρδος και, συνεπώς, ούτε καπιτα­λιστική συσσώρευση για μια εθνική οικονο­μία, ούτε βέβαια για το παγκόσμιο σύστημα, μέσα από εξοικονομήσεις της μιας επιχείρησης σε βάρος των άλλων. 

Πτωτική τάση του ποσοστού του κέρδους

Καπιταλιστική συσσώρευση μπορεί να υπάρξει μόνο μέσα από την κατακράτηση  μέρους της παραγωγής των εργαζομένων. Η δημιουργία όμως στις μητροπόλεις τεράστιων μονάδων παραγωγής, μέσα από την απορρόφηση αυτού που ανήκει στους εργαζόμενους, καθιστά σταδιακά τους εργαζόμενους, την περιφέρεια, ανίκανη να  συντηρήσει αυτό που στη μητρόπολη δημιουργήθηκε. Έτσι, ξεκινά ο δανεισμός για ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας- το κύριο χαρακτηριστικό των τελευταίων δεκαετιών-η μετάθεση στις μελλοντικές γενιές της ευθύνης να πληρώσουν για την τη σημερινή κατανάλωση. Έτσι ξεκινά η αποικιοποίηση του μέλλοντος (colonizing the future- ακαδημαϊκός Φώτης Λυσάνδρου). 

Επιβεβαίωση του μαρξιστικού νόμου.

Τα κραχ του 1929 και 2008  ήταν διορθώσεις σε υπερβολές στον χρηματοπιστωτικό τομέα, σε ένα όμως παγκόσμια εξαντλημένο οικονομικό σύστημα. Οι αναπόφευκτες αυτές διορθώσεις  υπερβολών που συντηρούσαν το σύστημα, αποκάλυπταν απότομα την πραγματική εικόνα. Εικόνα κρίσης, που χωρίς πια πλασματικές μεθόδους να την συγκαλύπτουν, ξεσπούσε με μανία, χωρίς δυνατότητες αναχαίτισης της.

Με το1929, τα σημάδια της αδυναμίας της αγοράς να απορροφήσει την παραγωγή, παρά τις υπερβολές, ήταν σαφή σε όλο τον ανεπτυγμένο κόσμο, με μεγάλο μέρος του να βρίσκεται σε κρίση σε όλη την διάρκεια της δεκαετίας του 1920.

Στις ΗΠΑ οι πωλήσεις αυτοκινήτων,  ατσαλιού, από τις βασικές βιομηχανίες της χώρας, σπιτιών, βρίσκονταν σε  πορεία σοβαρής μείωσης. Η κατάρρευση των ποσοστών κέρδους στην αγροτική παραγωγή, οδηγεί μαζικά αγρότες εκτός του επαγγέλματος.

Το 2008, και πάλιν στις ΗΠΑ, η κατάρρευση των ποσοστών κέρδους αγγίζει το 50%, σε σχέση με το 2006.

Χωρίς προηγούμενο υπερβολές πριν το 2008

Στα χρόνια που προηγήθηκαν του 2008, οι υπερβολές του χρηματοπιστωτικού τομέα  στις ΗΠΑ, αλλά και παγκόσμια, στο επίπεδο των πλασματικών μεθόδων ενίσχυσης της οικονομίας, ήταν ασύλληπτα πιο μεγάλες από αυτές του 1929. Παρόλα αυτά, δεν κατάφεραν να εμποδίσουν κατάρρευση της κερδοφορίας.

Στις 15 Σεπτεμβρίου του 2008, ο χρηματιστηριακός κολοσσός, Lehman Brothers, κήρυξε πτώχευση. Δύο εικοσιτετράωρα μετά, ο τότε Υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Hank Paulson,  παρουσιάστηκε σε έκτακτη συνεδρία υψηλόβαθμων γερουσιαστών του Αμερικάνικου Κογκρέσου, κάνοντας μια δραματική δήλωση, που ίσως, πιο ανάγλυφα από οτιδήποτε άλλο, κατέγραφε το μέγεθος της υπερβολής που είχε προηγηθεί:

“Εκτός και αν δράσετε άμεσα, το χρηματοπιστωτικό σύστημα αυτής της χώρας, και του κόσμου, θα διαλυθούν (melt down) μέσα σε λίγες μέρες.”( Α Colossal failure of Common Sense, Larry Macdonald, σελ.330)

Σωτήρης Βλάχος